Улаанбаатарт ЦШНИ-ийн Бүрэн эрхт төлөөлөгчдийн хорооны хуралдаан боллоо
Дубна дахь Цөмийн шинжилгээний нэгдсэн институт (ЦШНИ)-ийн удирдах дээд байгууллага болох Бүрэн эрхт төлөөлөгчдийн хороо 11 дүгээр сарын 6-нд Улаанбаатар хотод хуралдлаа. Үүний өмнө институтийн удирдлага Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайдтай уулзаж, хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэх чиглэлээ ярилцжээ.
Дубна дахь Цөмийн шинжилгээний нэгдсэн институт (ЦШНИ)-ийн гишүүн орнуудын Засгийн газрын Бүрэн эрхт төлөөлөгчдийн хороо 2026 оны 11 дүгээр сарын 6-нд Улаанбаатар хотод хуралдлаа. Монгол Улс бусад 10 улсын хамт 1956 онд ЦШНИ-ийг үүсгэн байгуулсан бөгөөд одоо институтэд 15 гишүүн орны судлаачид ажилладаг.
Хуралдааны өмнө, 11 дүгээр сарын 4-нд ЦШНИ-ийн захирал, ОХУ-ын ШУА-ийн академич Григорий Трубников тэргүүтэй төлөөлөгчид Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд, Цөмийн энергийн комиссын дарга Г.Дамдиннямтай уулзжээ. Уулзалтаар Монгол Улсад эрдэм шинжилгээний сургууль, лаборатори байгуулж, мэргэжилтэн бэлтгэхэд ЦШНИ-ийн гүйцэтгэсэн үүргийг дурдаж, Монгол Улс цөмийн эрчим хүчийг ирээдүйн хөгжлийнхөө нэг бүрэлдэхүүн гэж үзэж буй тул мэргэшсэн боловсон хүчин бэлтгэх шаардлагатайг онцолжээ. ЦШНИ-ийн лабораториуд болон Монголын эрдэм шинжилгээний байгууллагууд хамтарсан судалгааны төсөл хэрэгжүүлэх, материал судлал, хэрэглээний шинжлэх ухаан, экологийн судалгаанд институтийн дэд бүтцийг ашиглах нь ирээдүйтэй гэж үзэж, хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх хамгийн ирээдүйтэй чиглэлүүдийг тодорхойлохоор тохиролцжээ.
11 дүгээр сарын 5-нд ЦШНИ-ийн Санхүүгийн хороо хуралдаж, Монгол Улсын их сургуульд Монгол, ЦШНИ-ийн шинжлэх ухааны хамтын ажиллагааны семинар болов. Семинарт ЦШНИ-ийн удирдлага хамтарсан судалгааны чиглэл, лабораториудын судалгааны дэд бүтэц, хүний нөөц бэлтгэх хөтөлбөрөө танилцуулж, Монголын эрдэмтэд ШУА-ийн Физик, технологийн хүрээлэн, Археологийн хүрээлэн, Математик, тоон технологийн хүрээлэн, МУИС-ийн Цөмийн шинжлэх ухаан, технологийн үндэсний хүрээлэнгийн үйл ажиллагааг танилцуулжээ.
Бүрэн эрхт төлөөлөгчдийн хороо ЦШНИ-ийн 2027 оны сэдэвчилсэн төлөвлөгөө, төсвийг баталж, институтийн дүрмийн шинэчилсэн найруулгыг дэмжин дараагийн хуралдаанаар эцэслэн батлахаар шийдвэрлэжээ. Хорооны даргаар Казахстан Улсын бүрэн эрхт төлөөлөгч Саябек Сахиевыг хоёр жилийн хугацаатай сонгов. Трубников 2026 оны гол үр дүнгээс танилцуулахдаа NICA хурдасгуурын цогцолбор туршилтын горимоор ажиллаж байгаа бөгөөд түүний MPD детектор 10 дугаар сарын 31-нд ксеноны ионы цацрагийн анхны үзэгдлүүдийг бүртгэснийг онцолжээ. Дараагийн хуралдаан 2027 оны 3 дугаар сарын 24-25-нд Дубна хотод болно.
Хуралдааны үеэр ШУА-ийн ерөнхийлөгч С.Дэмбэрэл, Монгол Улсын Засгийн газрын ЦШНИ дахь бүрэн эрхт төлөөлөгч С.Даваа нарт ЦШНИ-ийн хүндэт медаль, академич Х.Намсрай, Ц.Баатар, Т.Жанлав, Д.Сангаа, Монгол Улсын ардын багш О.Лхагва нарт институтийн ойн медаль гардуулжээ. Трубников ШУА-ийн хүндэт доктор цол хүртэж, Монголын судлаачдын 60 орчим хувь нь 35-аас доош насны залуус тул ЦШНИ-ийн дэмжлэгтэйгээр шинэ багаж, байгууламж бий болгох боломжтой бөгөөд институтэд ажиллах монгол эрдэмтдийн тоо өснө гэж найдаж байгаагаа илэрхийлжээ.